ثةيرةو ثرؤطرامى كؤمةلَةى ذينى كوردستان
بةندى يةكةم / ناوى كؤمةلة
1. ناوى كؤمةلة ( كؤمةلةى ذينى كوردستان) بؤ ثةككةوتوانى دةست و ثىَ.
2. ئارمى كؤمةلَة/ ثيَك ديَت لة بازنةيةكى هيَلكةيى كة تيايدا هيَماى كةم ئةنداميَك لةسةر عارةبانةية و لةذيَر دروشمى ( ذيان ، ماف ، تةندروستى)
3.بارةطاى ئةنجوومةنى ناوةندى كؤمةلة لة ثايتةختى هةريم دةبيت و بؤى هةية لق و نووسينطة لة شارو شارؤضكةكانى تر بكاتةوة.
بةندى دووةم // ثيَناسةى كؤمةلة
كؤمةلة : كيانيَكى بىَ لايةنى سةبةخؤية ، هيض مةبةست و مةراميَكى ئاينى و سياسى ماددى نىية ، لة هةىمان كاتدا تيَداكؤشىَ بؤ بةرزكردنةوةى ئاستى هؤشيارى تةندروستى و كؤمةلايةتى هةموو ئةندامانى.
بةندىَ سىَ // ئامانجةكانى كؤمةلَة
بايةخدان بة بوذانةوةو ثتةوكردنى تواناو طةشةثيَكردنى بارى كؤمةلايةتى و تةندروستى مرؤظة كةم ئةندامةكان و ئاويَتة كردنى ئةم ووزة و توانايانة بة رةوتى طةشةكردنى هةموو لايةنة ئابوورى و كؤمةلايةتى و كةلتووريةكانى كؤمةلَطاى كوردستان ، ئةمةش بةهؤى :-
أ. ثشتطيرى كردنى ثةرلةمانو حكومةتى هةريمى كوردستان بؤ دامةزراندنى سيستةميَكى ديموكراتى ثةرلةماى فيدرالى فرةيى بؤ عيراق و داننان بة مافى رةواى كةمة نةتةوايةتيةكان و ثاراستنى برايةتى طةلانى هةريمى كوردستان و عيراق.
ب. تيَكؤشان لةثيَناو بلاَوبوونةوةى ديموكراسيةت و ريزطرتن و ثاراستنى مافى مرؤظ.
ت. طةشةثيَدانى بةهرةى كةم ئةندامان و كردنةوةى خولى ثيَشخخستن لة بوارةكانى ئةدةبى و هونةرى و كؤمةلايةتيةكان و بةسةربردنى كاتيان بةكارى ثرِ سوود.
ث. تيًَكةلا كردنيان بة كؤمةلة و طةشت و طوزار ثيَكردنيان و هاوبةشى كردنيان لة ئاهةنط و شادىية طشتيةكاندا و ئاسوودة كردنى بارى دةروونيان و رةخساندنى هةلو مةرج بؤ دروست كردنى ثةيوةندى يةكى نوىَ ى هاوضةرخ لة نيَوان خؤيان و خيَزان و دةوروبةرياندا.
ج. بةرزكردنةوةى ئاستى هؤشيارى و رؤشنبيرى و بارى ماددى ئةندامان.
ح. ببوردريَن ( أعفاْ ) لة هةموو باجيَك.
خ. تيَكؤشان دذى جةنطى دوذمنكارى .
د. كردنةوةى يانةيةكى تايبةت تاكو ئةندامانى كؤمةلةو هةظالَةكانيان كاتى بةسوودى تيَدا بةسةر ببةن.
ذ. دةستةبةركردنى رؤذنامةيةك كةزمانجالَى كؤمةلة بيت.
ر. كردنةوةى ثيَشانطاو بازارى خيَرخوازى بؤ ضالاكيةكانى كؤمةلة.
ز. ثيَشكةش كردنى كؤمةك و يارمةتى بؤ ئةندامان لةكاتى ثيَويست لة ثيَناو بةرةو ثيَش بردنى ضالاكىيةكانى ، هةةروةها هاريكارى كردنيان لةكاتى بوون و مردن و ذنهيَناندا .
س. ثةيوةنديكردن لةطةل كؤمةلة و دةزطا هاوشيَوةكانةوة بكات لةناوةوة دةرةوةى ولاتدا.
ش. هةولدان بؤ دابين كردنى ئةو كةرةستة ثزيشكيانةى كة بارى تةندروستى كةم ئةندام بةرةو ضاكى دةبات.
ص. هةولدان بؤ كردنةوةى وةرشةيةك بؤ دروست كردنى شةقةو عارةبانة و ثةلى دةست كردن ـ تايبةت بة كؤمةلة.
ض. هةولدان بؤ دامةزراندنى ئةم كةم ئةندامانةى كة تواناى كار كردنيان هةية لة دام و دةزطاكانى حكومةت.
بةندى ضوار / ئةندام بوون لة كؤمةلة
1. بة ئةندم بوون لة كؤمةلة : هةر كةسيك كةم ئةندام بيت لة دةست و ثىَ دةتوانيَت ببيَتة ئةندام لة كؤمةلة ، هةروةها كةسى لةش ساغيش كة شارةزابيت لة بوارى مرؤظايةتيدا و بتوانيَت سوود بة كؤمةلة بطةيةنىَ بؤى هةية ببيَت بة ئةندامى شانازى كؤمةلَة.
2. مةرجةكانى بة ئةندام بوون :-
أ. نيشتة جىَ ى هةريمى كوردستان بيَت.
ب. كةم ئةندام بيت بةهؤى رووداويَك يان بةهؤى زطماكىيةوة ريذةى كةم ئةندامى لة (%50) كةمتر نةبيت و لةلايةن ليذنةى ثزيشكىيةوة ثةسةند كرابيت ، تةمةنى لة (6) سالَ كةمتر نةبيت و ئةو كةسانةش ناطريتةوة كة دواى (55) سالَى بة هؤى ثيربوونةوة دووضارى ثةككةوتةيى دةبن ، ئةوانةى تةمةنيا لة _(18) سالَ كةمترة حةقى هةلبذادرن و دةنطدانيان نىية.
ت. خوورةوشتى بةرزبيت
ث. ثابةند بيت بة ثةيرةوى ناوةخؤى كؤمةلَة و ثةسةندى بكات.
ج. داوايةك بة نووسراو ثيَشكةش بكات.
بةندى ثيَنج/ بةريوةبردنى كؤمةلة
كؤمةلة لة ريطةى ئةم ئةنجوومةنانةى خوارةوة بةرِيَوة دةبردريَت .
1. ئةنجوومةنى طشتى
2. ئةنجوومةنى ناوةند
3.ئةنجوومةنى لق.
ئةنجوومةنةى طشتى
بةرزترين دةسةلاتة لة كؤمةلة و ثيَك ديضت لة :-
1. ئةندامانى دةستةى دامةزريَنةر .
2. ئةندامانى ئةنجوومةنى ناوةند و لقةكان لةطةلَ يةدةطةكان.
3.نويَنةرى هةلبذيَردراو بةثىَ ى ريذةى دياريكراو لةلايةن ئةنجوومةنى ناوةند
كؤنطرة سىَ سالَ جاريك دبةستريت ئةطةر بارودؤخ طونجاو بوو ، دةسةلاتى ئةوةى هةية كة ثةيرةو ثرؤطرامى كؤمةلة بطؤرى و دةسكارى تيَدا بكات ، ئةنجوومةنى ناوةند بة دةنطدانى نهيَنى يان راستةوخؤ هةلدةبذيَريت و دةسةلاتى طؤرينى ناوى كؤمةلةى هةية ، هةروةها كؤنطرة تاكة دةسةلاتة كة دةتوانيَت ثةسةند كردنى ريذةى 2/3 ى ئةندامانى بريارى هةلوةشاندنةوةى كؤمةلة يان تيَكةل بوونى بة كؤمةلةيةكى تر بدات.
ئةنجوومةنى ناوةند
1. ئةنجوومةنى ناوةند ثيًَك ديَت لة (11) ئةندامى بنضينةيى و (2) ئةندامى يةدةط كة لة نيَوان خؤياندا سةرؤك هةلَدةبذيَرن .
2. ئةنجوومةنى ناوةند بةرثرسيارة لة هةموو ضالاكىيةكانى ناوةند و لقةكان ، مانطانة كؤبوونةوةى هؤى طرىَ دةدات.
3.سةرؤكى ناوةند لةلايةن ئةنجوومةنى ناوةندةوة هةلدةبذيَريت و جيَطر بؤخؤى ديارى دةكات.
4. ئةركةكانى ئةنجوومةنى ناوةند:
أ. ئةنجوومةنى ناوةند ليذنةى راثةراندن لة سةرؤك و (4) ئةندامى ئةنجوومةنى ناوةند هةلدةبذيَريت بؤ راثةراندنى ئيشو كارةكانى ناوةند.
ب. هةلسةنطاندنى ضالاكىيةكان.
ت. دانانى ثلانى سالانة بؤ ضالاكىيةكان.
ث. دةستنيشان كردنى بودجة و ئاطاداربوون لةسةر بوودجةى لقةكان و شيَوازى خةرج كردن.
ج. دةستنيشان كردنى ئابوونة لةسةر ئةندامان و داواكردنى كؤمةكى دارايى.
ليذنةى راثةراندن
ليذنةى راثةراندن : لة سةرؤك و ضوار ئةندامى ئةنجوومةنى ناوةند ثيَك ديَت كة دةبىَ دانيشتووى ثايتةخت بن ، دةبىَ خؤى تةرخان بكات بؤ بةريوةبردنى ئيش و كارى كؤمةلة و لةنيَو خؤياندا سكرتيَر هةلبذيَدرين و ئيش و كارةكانيان دابةش دةكةن بةثىَ ى شارةزايى.
ليذنةى راثةراندن ئةم كارانةى خوارةوة بةجىَ دةطةيةنن:
1. ليذنةى راثةراندن بؤى هةية راويَذكاريَك بؤخؤى دامةزرينيَت كةشارةزاو ليهاتوو بيت لةو كاروبارانةى كة ثةيوةنديان بة كؤمةلةوة هةية.
2. دامةزراندنى كارمةندانى ناوةند
3.ثيَكهيَنانى ليذنةى تايبةت لةكاتى ثيَويست
4. هاوكارى كردنى ئةندامة ضالاكةكانى كة لة ناوةند و لقةكان كاردةكةن.
مةرجةكانى بة ئةندام بوون لة ئةنجوومةنى ناوةند:-
1. دةبىَ بتوانيَت بنوسيَت و بخويَنيَتةوة.
2. (كةم ئةندام بوونى) بةهؤى دذايةتى كردنى شؤرشى كوردستانةوة نةبيَت.
دةسةلاتى سةرؤك :-
دةسةلاتةكانى بريتية لةمانة :
أ. سةرؤكايةتى كؤبوونةوةكانى ئةنجوومةنى ناوةند و ليذنةى راثةراندن دةكات و كاتى طريدانى كؤبوونةوةكان ديارى دةكات.
ب. داوا لة ئةنجوومةنى ناوةند دةكات بؤ طرىَ دانى كؤبوونةوةى ئاسايى و نائاسايى.
ت. واذؤكردنى لةسةر ليستى خةرجى لةطةلَ سكرتيَر و ذميَريار.
ث. بؤى هةية لةذيَر رؤشنايى بريارى ئةنجوومةنى ناوةند نويَنةرى كؤمةلَة بيَت لةبةرامبةر دامو دةزطا رةسمى و نارةسميةكان و كؤمةلة و دةزطاكانى ديكةدا.
ئةنجوومةنى لق
1. لقةكانى ناوةند بة طويَرةى سننوورى ثاريزطا دابةش كراون و ئةنجوومةنيَكى بةرثرسيارى هةية كةمافى ثيَشكةش كردنى ثيَشنيارى هةية بؤ ئةنجوومةنى ناوةند لة ثيَناو كردنةوةى نووسينطة ( لة قةزا و ناحية) كان بة مةرجيَك نووسينطة (500) ئةندامى كةمتر نةبيت.
2. هةر لقيَك ثيَويستة كاربكات بةثىَ ى ثةيرةو ثرؤطرامى ناوةخؤى كؤمةلة كة لة كؤنطرة برِيارى لةسةر دراوة.
3.هةر لقيك مافىطريدانى كؤنفراسى سالانةى هةية كة تيَيدا ئةنجوومةنى لثق بؤخؤى هةلدةبذيَريت كة بةرثرسيارى دةبيت بؤ بةريوةبردنى كار و ضالاكيةكانى ثاريزطا بةهةمان شيوة لة قةزاكانيش.
4. لق بةرثرسيارة لة بةجىَ طةياندنى رينمايى و راسثاردةكانى كة لة ئةنجوومةنى ناوةند دةردةضيت.
5.لق لةكاتى كؤنطرة نويَنةرةكان هةلدةبذيَريت كة بةشداردةبن لةكؤنطرة.
6. بةرثرسي لق ئةندامى ئةنجوومةنى ناوةند دةبيت.
بةندى شةشةم/ ذميَرييارى كؤمةلة
ذميَريارى كؤمةلة بةرثرسة لة تؤمارى ذميَريارى دارايى كؤمةلة و راثؤرتى سالانة لةسةر داهات و خةرجيةكان و بودجة ثيَشكةش كؤبوونةوةى ناوةند دةكات بؤ طفتؤطؤو تاوتوىَ كردنى هةروةها بةرثرسة لة وةرطرتنى سةرجةم داهاتةكان و ئةو خةرجيانةى كة بريارى لةسةر دراوة ، مولك و مالًَى طواستراوة و نةطواستراوة لةطةل سةرؤكى ناوةندى و سكرتيرى ليذنةى راثةراندن ضةكى بانك واذؤ دةكات و هيَنان و بردنى ثارة بؤ بانك بةهؤى ئةوةوة دةبيت.
بةندى حةوت / دارايى
دارايى كؤمةلة لةم خالانةى خوارةوة ثيَك ديَت :-
1. ئابوونةى بةشداربوون لة كؤمةلة (1500) دينارة.
2. رةسمى دةرهيَنانى ناسنامة (750) دينارة.
3.ئابوونةى سالانة بؤ هةر ئةنداميَك (3500) دينارة.
4. ثارةى فرؤشتنى بةرهةمةكانى كؤمةلة و ثرؤذةكانى كة كؤمةلة بةريوةيان دةبات.
5.قازانجى كؤمةلة لة طيرانى ئاهةنط و ظيستظال و بلاوكردنةوةى ضاثةمةنى.
6. كؤمةك و هاوكارى كردنى كؤمةلة حكومى نا حكومى يةكان و هةر كةس و لايةنيَكى ديكة .
7. سةرجةم دارايى كؤمةلة لةذيَر ضاوديَرى رينماييةكانى ديوانى ضاوديَرى دارايى حكومةتى هةريمى كوردستان دةبيت.
بةندى هةشتةم / تؤمارةكانى كؤمةلة
1. تؤمارى ئةندام : بؤ تؤماركردنى ناوو كات و شوينى لةدايك بوون و ناونيشانى دروستى ئةندامانى كؤمةلَة.
2. تؤمارى برِيارةكان: سةرجةم برِيارةكان بةبةروار و واذووى ئةنجوومةنى ناوةند ليذنةى راثةراندن تيَيدا تؤماردةكريَت.
3.تؤمارى كؤبوونةوةكانى ئةنجوومةنى طشتى ، كارةكانى ئةنجوومةنى طشتى و راثؤرتى سالانةو ئاكامى هةلبذاردنةكانى ئةنجوومةنى ناوةندى تيَدا تؤماردةكريَت.
4. تؤمارى داهاتةكان: سةرجةم داهاتةكانى كؤمةلَةى تيَدا تؤمار دةكريَت.
5.تؤمارى خةرجيةكان : سةرجةم خةرجيةكانى تيَدا تؤمار دةكريت و ئةو دوو تؤمارةى دواييان دةبىَ لةلايةن دادنووس ثةسةند بكريَت.
6. تؤمارى دارايى : درايى مولَك و مالَى طواستراوة و نةطواستراوةى كؤمةلَةى تيَدا تؤمار دةكريَت.
7. تؤمارى هاتوو رؤيشتو : ذمارةو ميذووى هةر نووسراويَكى هاتوو رؤيشتووى تيَدا تؤمار دةكريَت.
8. لقةكانيش دةبىَ هةمان ئةو تؤمارانةيان هةبيت كة لةسةرةوة ئاماذةيان ثيَكراوة.
بةندى نؤ / لةدةست دانى ئةنداميةتى
ئةندامى كؤمةلة لة ئةنداميةتى دةكةويَت لةم بارانةى خوارةوة :
1. ئةطةر دةستى لةكاركيَشايةوة قبول كرا ياخود سزا درا بة دةركردنى لة كؤمةلَة.
2. ئةطةر ئةندام مرد يان دووضارى نةخؤشيةكى ميَشكى بوو يان بؤ ماوةي يةك سالَ نةزانرا جيَطا و ريطاى لةكوىَ ية .
3.ئةطةر بةهؤى كارى بةدرةوشتى زيندانى كرا.
4. ئةطةر بةهؤى دذايةتى كردنى طةل و نيشتمان تاوان بار كرا.
بةندى دة / سزا دان لة كؤمةلة
جؤرةكانى سزادان لتة كؤمةلة ( وورياكردنةوة ، سةرةنج راكيَشان ن سركردن ن دةركردن)
1. لق بؤى هةية ئةو سزايانةى سةرةوة ئاراستةى ئةندامانى بكات بةثىَى جؤرى سةرثيَضى ئةندام ثاش وةرطرتنى رةزامةندى ئةنجوومةنى ناوةند.
2. ئةندامى دةركراو بؤى هةية داواى ثيَداضوونةوة لة بريارى دةركردنى بكات ، ئةم داوايةش لةماوةى يةك مانط لةرؤذى دةرضوونى بريارةكة ثيَشكةشى لق يان ئةنجوومةنى ناوةند دةكات.
بةندى يازدة / طؤرينى ثةيرةوى ناوةخؤ
كؤمةلة بؤى هةية يةكيَك لة بةندةكانى ناوةخؤ لةسةر ثيَشنيارى ئةنجوومةنى ناوةند و ثةسةند كردنى 2/3 ى ئةندامانى ئةنجوومةنى طشتى بطؤردريت ، بةلام بةندى طؤراو كارى ثيَناكريت تاكو وةزارةتى ناوةخؤ بةطويَرةى ياساى كؤمةلةكان رةزامةندى لةسةرى نةدات.
بةندى دووازدة/
نابيت هيض كؤبوونةوةيةك لة بارةطاى ناوةند و لقةكانى كؤمةلةدا بكريت كة ناكؤك بيت لةطةلَ ئامانج و مةبةستةكانى كؤمةلَة.
بةندى سىَ زدة /
هةر لقيَك لة لقةكانى كؤمةلة (%25) ئةو داهاتةى كة لةلاى كؤدةبيتةوة دةيداتة ئةنجوومةنى ناوةندى تاكو كؤمةلة بتوانيت كؤمةكى ئةو لقانة بكات كة داراييان كةمة يان بؤ خةرج كردنى ثرؤذةكانى كؤمةلة ، هةروةها لق بؤى هةية قةرز لة ئةنجوومةنى ناوةندى وةربطريت بة ثىَى ثيَويست بةمةرجيك ئةو لقة بتوانيضت ئةو قةرزة لةكاتى دياريكراو بطةريَنيتةوة.
بةندى ضواردة /
كؤمةلة بؤى هةية ببيَت بة ئةندام لة يةكيَتى كةم ئةندامانى نيَو دةولَةتى.
بةندى ثازدة / لةكارخستنى ناوةند و لقةكان
1. ئةو كاتةى لق لةكار دةخريت كةلوثةلةكانى دةطةريتةوة بؤ بارةطاى ئةنجوومةنى ناوةند.
2. لةو كاتةى ناوةند لةكاردةخريت كةلو ثةلةكانى دةدريتةوة ريكخراوةكانى هاو ئامانج يان حكومةتى هةريمى كوردستان.